Dirck Pannekoeck – Een Nederlandse orgelbouwer uit het midden van de zestiende eeuw
In de organologische literatuur komt een enkele maal de naam ‘Dirck Pannekoeck’ voor, die in Arnhem was gevestigd. Maarten Albert Vente heeft indertijd onderzoek naar hem gedaan en heeft op twee plaatsen werkzaamheden van hem gevonden: in Grave en in Nijmegen. De...
De tempi die César Franck in zijn orgelmuziek noteerde, in het bijzonder in zijn ‘Prélude, Fugue et Variation’
De tempi waarin de orgelwerken van César Franck gespeeld dienen te worden, zijn al enige jaren voorwerp van discussie. Het onderwerp werd vooral druk bediscussieerd toen in het boek César Franck van Joël-Marie Fauquet uit 1999 metronoomgetallen gepubliceerd waren die...
André Fleury (1903-1995) – De laatste orgelsymfonicus , deel 1: zijn leven
Na het overlijden van een aantal invloedrijke Franse orgelmeesters in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw (André Marchal, Jean-Jacques Grunenwald, Maurice Duruflé, Jean Langlais, Gaston Litaize en Olivier Messiaen) was er van deze vooroorlogse generatie...
Een minimaal-invasieve ingreep in het ‘kleine’ Preludium in Bes, BWV 560
In de acht zogenaamde ‘kleine’ preludes en fuga’s die vroeger aan Johann Sebastian Bach werden toegeschreven, komen maar een paar herhalingstekens voor: in de eerste prelude (zo luidt de genretitel in het handschrift D-B Mus.ms. Bach P 281) in C (BWV 553) en in de...
Messiaens synesthesie – feit of fictie?
Olivier Messiaen (1908-1992) ‘leed’ aan de zintuiglijke afwijking synesthesie, althans, dat wordt door velen verondersteld. Synesthesie is een fascinerende aandoening waarbij zintuiglijke waarnemingen met elkaar worden vermengd, resulterend in bijvoorbeeld het ervaren...
Paul Christiaan van Westering – een muzikale krekel
De onbewuste kennismaking met Paul Christiaan van Westering staat de schrijver van dit artikel nog helder voor de geest. In de kerk van zijn jeugd werd met enige regelmaat psalm 72 gezongen. Een van de plaatselijke organisten leidde de gemeentezang dan steevast in met...
‘t Lopster örgelspul – ’t Kroontje van ‘t Grunnegerlaand
Het orgel in de Petrus-en-Pauluskerk te Loppersum en het tijdschrift Het Orgel hebben een gedeeld verleden: onder de titel ‘‘t Lopster örgelspul’ publiceerden archivaris Frans Talstra en toenmalig orgelstudent Stef Tuinstra in dit tijdschrift tussen juni 1972 en...
Nederlandse organisten uit de School van Felix Mendelssohn Bartholdy: een verkenning. Deel 3: Nederlandse studenten aan het conservatorium in Leipzig kort na 1847
Felix Mendelssohn Bartholdy was niet alleen in Duitsland invloedrijk. Veel studenten aan het conservatorium te Leipzig, dat de componist in 1843 oprichtte, kwamen uit het buitenland en keerden na hun studie naar hun thuisland terug. In een vierdelig artikel worden...
De Ciaconna in e van Dieterich Buxtehude is te kort. Aantallen variaties in werken met ostinate bassen in de zeventiende en achttiende eeuw in Duitsland
Men zou verwachten dat het aantal variaties in ciaconna’s en passacaglia’s in de zeventiende en achttiende eeuw een regelmatig beeld vertoont. Misschien is dat gebaseerd op alle speculatieve ordeningen die men geprobeerd heeft te vinden in de grootste van alle...
Het Van den Heuvel-orgel in de Bethelkerk te Lunteren
Eind 2019 werd in ons land een nieuw drieklaviers orgel met 46 stemmen in gebruik genomen. Een zeldzame gebeurtenis die aandacht verdient, zeker in een tijd van vele kerksluitingen. Op 27 november werd het orgel door de maker van het orgel, de firma Van den Heuvel uit...
Het J.H.H. Bätz-orgel (1768) in de Petruskerk te Woerden
In 2018/2019 voerden de orgelmakers Gebr. van Vulpen (Utrecht) omvangrijke restauratiewerkzaamheden uit aan het J.H.H. Bätz-orgel (1768) in de Petruskerk te Woerden. Adviseur was Peter van Dijk (Utrecht), namens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed te Amersfoort...
Nederlandse organisten uit de School van Felix Mendelssohn Bartholdy: een verkenning. Deel 2: Nederlandse studenten aan het conservatorium in Leipzig in de jaren 1843-1847
Felix Mendelssohn Bartholdy was niet alleen in Duitsland invloedrijk. Veel studenten aan het conservatorium te Leipzig, dat de componist in 1843 oprichtte, kwamen uit het buitenland en keerden na hun studie naar hun thuisland terug. Naast Engeland, Frankrijk en België...
Nederlandse organisten uit de School van Felix Mendelssohn Bartholdy: een verkenning. Deel 1: de oprichting van het conservatorium in Leipzig en de vroegste contacten met Nederlandse musici
Felix Mendelssohn Bartholdy was niet alleen in Duitsland invloedrijk. Veel studenten aan het conservatorium te Leipzig, dat de componist in 1843 oprichtte, kwamen uit het buitenland en keerden na hun studie naar hun thuisland terug. Naast Engeland, Frankrijk en België...
De intonateur (4): Dienstbaar aan klankschoonheid. Een portret van Frits Elshout
Dit vierde intonateursportret belicht het werk en de bezieling van Frits Elshout, die 48 jaar lang Flentrop Orgelbouw heeft gediend. Eerst als pijpenmaker, toen als intonateur, later als adjunct-directeur en directeur van deze bijna honderdtwintigjarige firma en – nu...
‘Een orgel is een machine, maar er wordt wel magie bedreven’ – Interview met drie bespelers van beroemde Bätz-orgels: Sander van den Houten, Jan Hage en Matthias Havinga
Het werk van alle generaties orgelmakers Bätz en later Witte neemt een ongemeen belangrijke plaats in in ons orgellandschap. Behalve aandacht voor recente restauraties van orgels van de jubilerende leden van de Bätzfamilie, biedt het ‘Bätz-jaar 2020’ ook...
Bij het overlijden van Nico Verrips (1929-2020)
Op zaterdag 18 april jongstleden overleed Nico Verrips in zijn woonplaats Meppel op 90-jarige leeftijd. Als cantor-organist was hij vanaf 1953 tot 1998 verbonden aan de Grote of Mariakerk te Meppel. Hij was tevens docent van de Commissie voor de Kerkmuziek van de...
Een nieuwe uitgave van de ‘Psalmen voor orgel’ van Cor Kee
Het oeuvre van Cor Kee (1900-1997) is omvangrijk en veelzijdig. Dankzij zijn open blik wist hij zich steeds te vernieuwen, niet zelden tot verwondering van velen. In de jaren tot 1935 schreef hij onder zijn eigen naam of onder het pseudoniem ‘Orgelius’ tientallen...
De creatie van een Monteverdi-orgel
Op 19 januari 2020 werd het ‘Monteverdi-orgel’ in gebruik genomen tijdens een feestelijk en druk bezocht concert in de St.-Franciscus Xaveriuskerk te Amersfoort. Dit instrument is vervaardigd door Henk en Niels Klop uit Garderen en bestaat geheel uit open houten...