De intonateur (3): Klank als poëzie en samenspel. Een portret van Jan Koelewijn
In het derde intonateursportret staat het werk van Jan Koelewijn, intonateur bij Orgelmakerij Reil en ruim 40 jaar orgelmaker, centraal. Iemand die bijna nooit aan de hand van anderen iets geleerd heeft, maar voortdurend zelf wilde ontdekken hoe techniek, spel,...
Die ‘Kunst der Fuge’ van Bach en de Geloofsbelijdenis van Nicea-Constantinopel
Van Die Kunst der Fuge bestaat een autograaf en een na Bachs dood uitgegeven druk. De autograaf bevatte aanvankelijk twaalf stukken, geschreven op vier samengevouwen dubbelbladen en één gevouwen enkelblad van ca. 1742. De laatste drie en een halve bladzijden waren...
Het orgel in de Nicolaïkerk te Appingedam
Op vrijdag 15 september 2017 werd het orgel in de Nicolaïkerk te Appingedam weer in gebruik genomen na een restauratie en uitbreiding van het instrument, die uitgevoerd werden door Orgelmakerij Reil te Heerde. Stef Tuinstra was adviseur bij dit project. Het orgel...
Luisterend naar de natuur van klank. Een portret van Adriaan van Rossem
Voor het tweede artikel in de serie portretten van intonateurs bezocht Frans Brouwer de werkplaats van orgelmakerij Gebr. Van Vulpen om de schijnwerper op Adriaan van Rossem te richten. Het Van Vulpen-klankbeeld van de afgelopen 30 jaar draagt zijn handtekening....
Gottfried Frietzsch en het grote orgel in Hamburgse St.-Katharinen. Het aantal manualen, hun omvang en subsemitoetsen
In 1629 begon de orgelbouwer Gottfried Frietzsch (1578-1638), Saksische hof-orgelbouwer, in Hamburg aan de laatste belangrijke fase van zijn levenswerk: hij bouwde daar zijn eerste orgel in de kloosterkerk St.-Maria-Magdalena en voorzag het instrument van...
Het succes van de festivalformule. Een gesprek met Betty Knigge, projectleider van Groningen Orgelzomer 2019
Op 21 november 2019 vond de zogenaamde ‘ladies night’ plaats in de Martinikerk te Groningen. Dit evenement was het laatste onderdeel van Groningen Orgelzomer 2019, een muziekevenement dat gedurende de zomer van het vorig jaar plaatsvond in Groningen, zowel in de stad...
Het werk van de orgelmakers Brammertz en Gilman in Nederland en het gebruik ervan (2)
De orgelmakers Brammertz en Gilman ontplooiden vanuit Kornelimünster veel activiteiten tussen 1700 en 1790. In deel 1 zijn hun werkzaamheden in het gebied van het huidige Nederland uitvoerig besproken. In deel 2 wordt eerst hun technische werkwijze behandeld, waarna...
De intonateur (1): Kleur aan klank en klank aan kleur. Een portret van Olav Oussoren
‘Zelden lezen we interviews met of portretten van intonateurs. Ik weet niet hoe dat komt. Bij het terugblikken op vervlogen tijden blijken gegevens van intonateurs belangrijk voor het verstaan van klankkleurvorming en stijlbegrip, maar vaak lastig te vinden omdat ze...
Het werk van de orgelmakers Brammertz en Gilman in Nederland en het gebruik ervan (1)
In de achttiende eeuw zijn de Duitse orgelmakers Brammertz en Gilman op verschillende plaatsen werkzaam geweest in wat nu Nederland is, tot in Alkmaar toe. Enige van hun instrumenten zijn bewaard gebleven, waarvan een paar afkomstig zijn uit het gebied van het huidige...
De vrijwillige organist: een gave Gods of iemand met een arbeidsovereenkomst? En heeft de organist recht op vakantiedagen?
In 1986 studeerde de auteur als jurist af aan de Rijksuniversiteit Utrecht af en moest hij een scriptie schrijven. De titel van zijn scriptie werd: ‘Kerkmusicus, een gave Gods of gewoon een arbeidsovereenkomst?’ Na die tijd heeft hij vele organisten, dominees en...
Vormgevend gebruik van klank en dynamiek, toegelicht vanuit het perspectief van musiceren op orgel
Op zaterdag 23 februari 2019 promoveerde Klaas Hoek in Franeker op de studie Vormgevend gebruik van klank en dynamiek. De uitvoering van Bachs Johannespassion benaderd als een autonome esthetische verschijning. Hij deed zijn promotieonderzoek aan de Katholieke...
Orgelgebruik in de protestantse kerkdienst tussen 1886 en 1938. Deel 6 (slot): De betekenis van (orgel)muziek in de liturgie
In deze serie behandelt de auteur uiteenlopende aspecten van het kerkelijk orgelspel waarover tussen 1886 en 1938 in Het Orgel gediscussieerd werd. In de eerste aflevering werd gemeld dat het jaartal 1938 gekozen is omdat in dat jaar een nieuwe hervormde liedbundel...
‘Zijn duisternis is licht’ – Over ‘Jochen Klepper gewidmet’ van Johan G. Koers
Johan G. Koers kreeg het idee voor het componeren van Jochen Klepper gewidmet in de adventstijd van 2013. De predikant van de Doopsgezinde kerk te Heerenveen vroeg hem om een korte voordracht te houden bij het lied ‘De nacht is haast ten einde’, dat Jochen Klepper...
Tien jaar Landelijke Opleiding tot Orgeladviseur (LOTO). Een gesprek met Gerrit Hoving en Jaap Jan Steensma
Tien jaar geleden, om precies te zijn: op 21 september 2009, werd de Landelijke Opleiding tot Orgeladviseur (LOTO) in het leven geroepen. Drie organisaties hadden daartoe het initiatief genomen: de Katholieke Klokken- en Orgelraad (KKOR), de Commissie Orgelzaken van...
Jan Zwart ― Willem Mudde. Muzikaal-hermeneutische verkenningen (II -slot)
Anders dan de muziek van Jan Zwart, waarover in het eerste deel van dit tweeluik geschreven is (zie Het Orgel jrg. 115 nr. 3), is de muziek van Willem Mudde en de Duitse Kerkmuziekvernieuwingsbeweging onderdeel van een brede anti-negentiende-eeuwse beweging die...
Straks klinken er echt geen orgels meer… Over het orgelmentoraat
Kerkgemeenschappen en overheden zorgden van oudsher voor een beschermde omgeving van orgels. Nu steeds meer kerken sluiten en de overheid zich ook terugtrekt wat subsidieverstrekking voor klinkende monumenten betreft, dreigen veel orgels in afgestoten kerkgebouwen...
Orgelgebruik in de protestantse kerkdienst tussen 1886 en 1938. Deel 5: de positie van de organist
In dit deel uit de serie over het orgelgebruik in de protestantse kerkdienst tussen 1886 en 1938 wordt ingegaan op de positie van de organist. De Nederlandsche Organisten Vereeniging werd in 1890 opgericht om te zorgen voor een sociaal-financieel vangnet voor...
Het Timpe-orgel in de Nieuwe Kerk te Groningen
De in 1664 voltooide Nieuwe- of Noorderkerk bezat tot het begin van de negentiende eeuw geen orgel. In 1828 kwam er een bestek en frontontwerp van het orgel dat uiteindelijk in 1831 gereed kwam en gebouwd was door orgelmaker Johannes Wilhelmus Timpe. Zoals in het...