Brabantse orgelmakers-organisten in de negentiende eeuw
In de negentiende eeuw bracht de katholieke emancipatie in Noord-Brabant een bloeitijd in de orgelbouw teweeg. Bij de orgelmakers van eigen bodem zaten opvallend veel organisten van goed niveau. Was dit toeval of droegen bepaalde omstandigheden eraan bij? Leidde dit...
‘Ladies first’ – een vrouwelijk perspectief op de orgelcultuur
Is het toeval? In 2025 vonden kort na én los van elkaar meerdere bijeenkomsten plaats waarin min of meer hetzelfde onderwerp op de agenda stond: de toekomst van het orgel. In mei troffen zo’n dertig collega’s elkaar in de Pieterskerk in Utrecht. Daar werden...
De kunst van het orgelonderwijs
In dit tijdschrift is de afgelopen decennia niet of nauwelijks aandacht besteed aan lesmethoden voor het orgelonderwijs aan amateurs. Annemiek Zeldenrust brengt hierin verandering. Voordat zij orgel ging studeren aan het Prins Claus Conservatorium in Groningen, volgde...
De intonateur is een soort dirigent
Wim Janssen (80) was van 1962 tot 2006 werkzaam bij Verschueren Orgelbouw. Vanaf 1995 was hij daar behalve intonateur ook nog bedrijfsleider. Hij beheerst alle onderdelen van het ambacht. In een gesprek met hem passeren de ontwikkelingen in de orgelbouw vanaf de jaren...
Johan van Dommele: sober maar muzikaal?!
Als je onder organisten, en vooral onder zijn leerlingen, de naam van Johan van Dommele laat vallen, dan staat dat garant voor verhalen met mooie herinneringen en vooral veel anekdotes. Zijn zoon Rik schreef een aanstekelijke biografie en Cor van Wageningen gaf in...
Willem Pijper en de orgelcultuur
De naam van componist ‘Willem Pijper’ verwacht men niet snel in een tijdschrift over orgelcultuur. Hij heeft immers geen enkel orgelwerk gecomponeerd, zoals zoveel componisten niet gedaan hebben. Andere twintigste-eeuwse componisten, onder wie Benjamin Britten, Louis...
Petrus Veerkamp, een Friese orgelmaker in Franse dienst (deel 2 – slot)
Dit tweede en afsluitende deel behandelt Veerkamps functie als directeur technique bij de firma Mutin-Cavaillé-Coll en zijn betekenis voor de Franse orgelbouw. Centraal staat het door hem ontwikkelde mechanische systeem voor vrije combinaties, het...
Over het leven en overleven van het orgelonderwijs. Een gesprek met Jos van der Kooy en Pieter van Dijk
Op een vrijdagmiddag in mei 2025 in de Grote Kerk van Alkmaar zitten twee conservatoriumdocenten met samen 81 jaar onderwijservaring. Jos van der Kooy is al 45 jaar actief als docent aan diverse conservatoria, waaronder die in Leeuwarden, Alkmaar en Zwolle, en later...
Jean-Jacques Grunenwald: in de schaduw van La Jeune France, deel 1
Tijdens het interbellum groeide een groep jonge Franse organisten, allen nog in opleiding, uit tot veelbelovende componisten. De namen van Maurice Duruflé, Olivier Messiaen, Jean Langlais, Gaston Litaize en Jehan Alain zijn ons welbekend. Collegae-musici als Daniel...
Petrus Veerkamp, een Friese orgelmaker in Franse dienst (1)
In een krantenbericht uit 1941 staat een bijzondere zinsnede, volgens welke de mensuren die gebruikt werden door de beroemde Parijse orgelmaker Aristide Cavaillé-Coll oorspronkelijk afkomstig waren van de Friese orgelmakers Gebroeders Adema en in de Franse hoofdstad...
De orgelluiken uit Dwingeloo: tot ‘moniment ende gedagtenisse’
In 1665 kreeg de Sint-Nicolaaskerk van Dwingeloo een orgel, een geschenk van Rutger van den Boetzelaer, de toenmalige Heer van Batinge ende Entinghe en Drossard van Coevorden en Drenthe. Over het instrument zelf is niet meer bekend dan dat het zeven registers en een...
Muziek of munitie? Het gevaar voor Nederlandse orgels in de Tweede Wereldoorlog
Van 1 oktober 1939 tot 1 oktober 1946 coördineerde de Rijksinspectie Kunstbescherming onder leiding van Jan Kalf (1873-1954) de bescherming van monumenten, musea, archieven en bibliotheken tegen oorlogsgevaar. In 2024 verscheen hierover het boek Kunstbunkers en...
Digitalisering van orgeldocumentatie
De digitalisering die overal in de maatschappij waar te nemen is, gaat natuurlijk niet aan de orgelwereld voorbij. Dat geldt zeker ook voor het documenteren van orgels en alles wat met deze instrumenten samenhangt. Digitalisering biedt ongekende mogelijkheden om...
Franz Schmidt 150 jaar geleden geboren. Deel 1
De Oostenrijkse componist Franz Schmidt werd 150 jaar geleden geboren en wordt beschouwd als een van de laatste romantici van de twintigste eeuw. Dit was voor Tjeerd van der Ploeg aanleiding om zich te verdiepen in het leven en werk van Schmidt. In dit artikel geeft...
‘Bachsen Sachen’ bij Bruckner
Dit jaar – om precies te zijn op 4 september – was het 200 jaar geleden dat Anton Bruckner werd geboren in Ansfelden, vlakbij Linz. Reden genoeg voor tal van instanties, orkesten en musici om de vlag uit te hangen en de beroemde Oostenrijker in het zonnetje te zetten....
Het Internationaal Improvisatieconcours Haarlem 2024
Tijdens het Internationale Improvisatieconcours in Haarlem, onderdeel van het Internationale Orgelfestival, streden acht deelnemers in drie rondes om de titel. De eerste ronde vond plaats in de Doopsgezinde Kerk op het Ahrend-orgel. De deelnemers dienden te...
De improvisatie-masterclass van het Haarlemse orgelfestival
Tijdens het Improvisatieconcours Haarlem editie 2022 werd geen prijs uitgereikt vanwege het gebrek aan kwaliteit. In plaats daarvan werd het prijzengeld gebruikt voor educatie, wat leidde tot een ‘excellence masterclass improvisatie’ in maart 2024. Tijdens...
Kinderen spelen orgel: de Vlaamse strategie. In gesprek met Bart Wuilmus
In Nederland komen kinderen niet meer vanzelfsprekend in aanraking met het orgel. Een oorzaak is de ontkerkelijking en het gegeven dat het instrumentarium in de kerkdiensten verandert: niet zelden moet het orgel plaatsmaken voor andere instrumenten. Het gevolg is dat...