Vroege Vogels. De orgelmuziek van Willem Vogel uit het midden van de twintigste eeuw
Willem Vogel heeft gedurende zes decennia zijn compositorische bijdragen geleverd aan de Nederlandse liturgische muziek in vooral liedmelodieën, koorwerken en composities voor orgel. In dit artikel staat de vroege orgelmuziek van Vogel centraal. Na een biografische...
In memoriam Arie J. Keijzer (1932-2023)
In de nacht van 4 op 5 augustus jongstleden overleed op 91-jarige leeftijd de organist-componist Arie J. Keijzer. De eerste orgellessen ontving hij van zijn vader, Simon Keijzer, en hij studeerde daarna bij Piet van den Kerkhoff (orgel), George Stam (improvisatie),...
Orgelspel in de protestantse kerkdienst in de periode 1938-1960 Deel 1: Het zelfstandig orgelspel in en rond de kerkdienst
In 2019/2020 schreef de auteur in Het Orgel een serie artikelen over het orgelgebruik in de protestantse kerkdienst tussen 1886 en 1938. In dit nummer start hij een vervolg op deze serie: het orgelspel in de protestantse kerkdienst in de periode van de wederopbouw. In...
Het Flentrop-orgel (1952) in de Catharinakerk te Doetinchem
Weinig naoorlogse orgels hebben zo’n grote uitstraling gehad als het orgel dat Marcussen in 1957 voor de Utrechtse Nicolaïkerk maakte. Daardoor zien we, wanneer we ons richten op drieklaviers mechanische orgels van de jaren vijftig, vooral dát orgel. Maar al vijf jaar...
In het recente nummer
Het novembernummer is een themanummer gewijd aan de jaren vijftig. Het opent met een artikel over het Flentrop-orgel (1952) in de Catharinakerk van Doetinchem. De auteur, Theo Jellema, heeft in 2014 als adviseur de restauratie van dit instrument begeleid, en is...
Spelende tieners in de Groninger orgeltuin. De vijfdaagse orgelweek van StayTuned.nu
Tot en met mei 2023 heeft de Stichting StayTuned vier eendaagse projecten georganiseerd in Rotterdam, Haarlem, Utrecht en Maastricht. Van maandag 24 tot en met vrijdag 28 juli was er voor de eerste keer een meerdaagse activiteit, waarvoor men naar Groningen (Stad en...
Expressieve tekstverklanking in de koraalfantasieën van Max Reger
De honderdvijftig jaar geleden geboren Max Reger (1873-1916) componeerde tussen 1898 en 1900 zeven koraalfantasieën. Het zijn groots opgezette, laatromantische orgelwerken rondom liederen die in zijn tijd bekend waren. De vormen van de koraalfantasieën variëren van...
De ‘Leipziger Choräle’ van Johann Sebastian Bach: wat zijn dat eigenlijk? Achtergronden, bouwplan, collectievorming
Over de koraalbewerkingen in het handschrift dat zich thans als Mus. ms. Bach P 271 in de Staatsbibliotheek Berlin bevindt en die aangeduid worden met ‘Leipziger Choräle’, is veel geschreven, maar sommige aspecten bleven daarbij buiten beschouwing. In deze bijdrage...
Byrd op het orgel
Dit jaar is het 400 jaar geleden dat William Byrd overleed. Ook voor organisten aanleiding aandacht te besteden aan zijn muziek. Want ten onrechte klinkt de muziek van deze tijdgenoot van Sweelinck zelden op orgel. Zijn muziek wordt gerekend tot die van de...
Rond een uniek Groninger orgelmodel
Onlangs kwam een orgelmodel van de hand van de negentiende-eeuwse Groninger orgelmaker H.E. Freytag boven water. Aangezien orgelmaquettes zeldzaam zijn, wordt dit specifieke exemplaar in dit artikel nader bekijken. Het wordt daarbij geplaatst in een breder kader,...
In het recente nummer
Het extra dikke septembernummer opent met een artikel over orgelmodellen, en in het bijzonder over een onlangs opgedoken orgelmodel van de hand van H.E. Freytag. Aan het artikel, dat Victor Timmer schreef, heeft Bernhardt Edskes nog vlak voor zijn overlijden in 2022...
Het Hinsz-orgel in de Petruskerk van Leens
Het Hinsz-orgel in Leens lokt al decennialang binnen- en buitenlandse liefhebbers van het Noord-Duitse barokke orgeltype naar de provincie Groningen. Sinds de restauratie van dit orgel in 1968 zijn er meer dan duizend concerten gegeven met in totaal bijna...
Orgels & organisten bij de schilder Johannes Bosboom
Johannes Bosboom (1817-1891) heeft zich tijdens zijn loopbaan als schilder toegelegd op kerkinterieurs, met veel succes. In die interieurs komen geregeld orgels voor, maar zelden een organist. Eigenlijk is er maar één organist die hij in verschillende gedaantes...
‘‘Con discrezione’ – Tempo als expressiemiddel
Onder musici wordt verschillend gedacht over de omgang met tempo. Enerzijds wordt er gepleit voor een constant tempo, met de metronoom als objectief ijkpunt, anderzijds wordt er gezocht naar vrijheid en flexibiliteit, gestuurd door het muzikale gevoel. Natuurlijk zijn...
Het restaureren van oude orgelplaten
Dit artikel handelt over het restaureren van oude orgelplaten. Frits Kaan heeft een opleiding tot documentair informatieverzorger en archiefmedewerker gevolgd. Hij is momenteel werkzaam bij de rijksoverheid als ICT-er. Zijn kennis van het archiefwezen en ICT...
Luisteren naar de muziekgeschiedenis. Een introductie
De fascinerende wereld van de historische orgelopnamen is helaas al veel te lang veronachtzaamd in de academische wereld, het muziekonderwijs en het muziekleven in het algemeen. Dat is vreemd, want deze opnamen kunnen ons rechtstreeks in contact brengen met grote...
In het recente nummer
Het julinummer opent met twee artikelen over historische orgelopnamen. De Deense organist Lars Rosenlund Nørremark voert een pleidooi om oude geluidsopnamen van bijvoorbeeld Widor, Lemare, Reger, Gigout, Messiaen, serieus te nemen als bron voor onze...
In het recente nummer
Een jaar geleden ging het project StayTuned.nu van start. Inmiddels zijn er een drietal activiteiten geweest. Peter Ouwerkerk evalueert het project. Hij beschrijft knelpunten om kinderen (blijvend) te interesseren voor het orgel, en wat in elk geval nodig is om die...