In memoriam Jan Boogaarts (1934-2023)
Dr. Jan Boogaarts overleed op eerste Kerstdag 2023. Geboren in 1934, studeerde hij aan diverse conservatoria en behaalde een doctoraat in muziekwetenschap. Als organist en dirigent was hij verbonden aan verschillende koren en kerken. Boogaarts zette zich in voor het...
‘Ein echtes Sprechen’: Improviseren met composities uit de negentiende eeuw
Het artikel bespreekt het verband tussen improvisatie en uitvoering van composities in de negentiende-eeuwse muziek, met een focus op het orgelrepertoire. Het artikel onderzoekt de relatie tussen improvisatie en compositie. Een relatief vrije en ‘improvisatorische’...
‘Learn the rules like a pro, so you can break them like an artist’ – Gedachten over hedendaagse improvisatiekunst
In dit artikel reflecteert de auteur op hedendaagse improvisatiekunst. Hij bespreekt de spanning tussen ‘eigentijdse’ en ‘ambachtelijke’ benaderingen van improvisatie en filosofeert over de definities van begrippen als “ambacht,” “eigentijds,”...
Improviseren op orgel – over verbinden en open staan, vormgeven en handelen
Jean-Pierre Leguay benadrukt dat improvisatie een kunst van het doen is, vergelijkbaar met hoe een kind leert lopen door het gewoon te doen. Het artikel benadrukt het belang van openheid, verbeeldingskracht en het vermogen om te evalueren en plannen tijdens het...
Rolande Falcinelli – Epigoon of vernieuwer? (2 – slot)
In twee artikelen worden leven en werk van de Franse organiste Rolande Falcinelli over het voetlicht gebracht. In Nederland is deze leerling van Marcel Dupré weinig bekend. Ten onrechte, want naast haar werkzaamheden als concertorganist, was zij van 1954 tot 1986 als...
Zorg voor verweesde orgels. De noodzaak van het orgelmentoraat
In 2019 stond in Het Orgel een artikel over het initiatief van de Stichting Vrienden van het Orgel Alkmaar om te komen tot het instellen van orgelmentoren, dat wil zeggen: orgelliefhebbers met voldoende kennis van zaken die een orgel onder hun hoede krijgen en de...
Rolande Falcinelli – Epigoon of vernieuwer? (1)
In de afgelopen jaren is in dit tijdschrift veel aandacht besteed aan twee Franse organisten-componisten van wie het vijftigste sterfjaar of honderdste geboortejaar werd herdacht: Jeanne Demessieux (1921-1968) en Marcel Dupré (1886-1971). In bijna alle artikelen wordt...
Welke stemming voor het Schnitger-orgel in Zwolle?
Er is nauwelijks een thema dat de gemoederen zo bezighoudt als de stemming van historische orgels. Zo nu ook met betrekking tot de komende restauratie van het Schnitger-orgel in het Academiehuis Grote Kerk te Zwolle. Aan de ene kant zijn er organisten die om het even...
Orgelwebsites uit België
Rond het jaar 2000 werd op de website van dit blad een pagina aangemaakt met een grote hoeveelheid links naar orgelsites. Sinds een jaar of tien worden twee links per dag toegevoegd. Dat maakt het proces overzichtelijk en nodigt bezoekers uit om dagelijks te kijken....
Johann Sebastian Bach als begeleider van gemeentezang?
Vaak wordt ervan uitgegaan dat Johann Sebastian Bach (1685-1750) aan de Thomaskirche te Leipzig was verbonden als organist en cantor. En vanzelfsprekend is dan de functie van Bach gelijk aan die van een organist in Nederland. Men realiseert zich echter niet dat Bach...
Orgelspel in de protestantse kerkdienst in de periode 1938-1960 Deel 2: Het begeleiden van gemeentezang (1)
Dit tweede deel handelt over de orgelbegeleiding van de gemeentezang. In de naoorlogse jaren vond onder meer de overgang plaats van niet-ritmische naar ritmische gemeentezang. Uiteraard had dat consequenties voor het werk van kerkorganisten. Wat waren ten aanzien van...
Flentrop en het orgel in de Grote Kerk van Zwolle
Dirk Andries Flentrop en zijn medewerkers leverden in de jaren 1953 tot 1956 een opmerkelijke prestatie met de reconstructie en restauratie van het Schnitger-orgel van de Grote of St-.Michaelskerk in Zwolle. De aanpak van de Zaanse orgelmakers vormde een scherp...
Vroege Vogels. De orgelmuziek van Willem Vogel uit het midden van de twintigste eeuw
Willem Vogel heeft gedurende zes decennia zijn compositorische bijdragen geleverd aan de Nederlandse liturgische muziek in vooral liedmelodieën, koorwerken en composities voor orgel. In dit artikel staat de vroege orgelmuziek van Vogel centraal. Na een biografische...
In memoriam Arie J. Keijzer (1932-2023)
In de nacht van 4 op 5 augustus jongstleden overleed op 91-jarige leeftijd de organist-componist Arie J. Keijzer. De eerste orgellessen ontving hij van zijn vader, Simon Keijzer, en hij studeerde daarna bij Piet van den Kerkhoff (orgel), George Stam (improvisatie),...
Orgelspel in de protestantse kerkdienst in de periode 1938-1960 Deel 1: Het zelfstandig orgelspel in en rond de kerkdienst
In 2019/2020 schreef de auteur in Het Orgel een serie artikelen over het orgelgebruik in de protestantse kerkdienst tussen 1886 en 1938. In dit nummer start hij een vervolg op deze serie: het orgelspel in de protestantse kerkdienst in de periode van de wederopbouw. In...
Het Flentrop-orgel (1952) in de Catharinakerk te Doetinchem
Weinig naoorlogse orgels hebben zo’n grote uitstraling gehad als het orgel dat Marcussen in 1957 voor de Utrechtse Nicolaïkerk maakte. Daardoor zien we, wanneer we ons richten op drieklaviers mechanische orgels van de jaren vijftig, vooral dát orgel. Maar al vijf jaar...
Spelende tieners in de Groninger orgeltuin. De vijfdaagse orgelweek van StayTuned.nu
Tot en met mei 2023 heeft de Stichting StayTuned vier eendaagse projecten georganiseerd in Rotterdam, Haarlem, Utrecht en Maastricht. Van maandag 24 tot en met vrijdag 28 juli was er voor de eerste keer een meerdaagse activiteit, waarvoor men naar Groningen (Stad en...
Expressieve tekstverklanking in de koraalfantasieën van Max Reger
De honderdvijftig jaar geleden geboren Max Reger (1873-1916) componeerde tussen 1898 en 1900 zeven koraalfantasieën. Het zijn groots opgezette, laatromantische orgelwerken rondom liederen die in zijn tijd bekend waren. De vormen van de koraalfantasieën variëren van...