Nogmaals Haarlem
In het maartnummer van Het Orgel van dit jaar schreef Sietze de Vries een artikel over het orgel van de St.-Bavo te Haarlem. Hij schetste daarin onder meer de situatie waarin orgelmakers van doorslaggevende betekenis zijn in de stilistische ontwikkeling van het...
Litouwse orgelbouw: uniek erfgoed in Oost-Europa. Deel 1: Het ontstaan van de laatbarokke orgelbouwschool in Vilnius: meester Gerhardt Arendt Zelle en zijn kring
Het onderzoek naar de geschiedenis van de Litouwse orgelbouw uit de barok was tot ver in de twintigste eeuw schaars en gebrekkig. De florerende, laatbarokke orgelbouwschool te Vilnius, die bestond van circa 1740 tot 1850, was belangrijk voor de Europese...
Ontwikkelingen in de bouwstijl van de orgelmakers Smits (I)
De orgels van de Noord-Brabantse orgelmakers Smits zijn niet gemakkelijk bij een bepaalde bouwstijl onder te brengen. De Smitsen lieten zich erop voorstaan dat ze in hun kunstambacht autodidact waren en daarom aan een eigen, onafhankelijke werkwijze vast konden...
In het recente nummer
Het septembernummer 2021 van Het ORGEL is voor een groot deel gewijd aan Jan Pieterszoon Sweelinck, die 400 jaar geleden overleed. Sweelinck-specialist Pieter Dirksen schreef een boeiend analytisch artikel over het Ricercar a1 (SwWV 280). Hij laat onder andere zien...
Sweelincks Ricercar
Jan Pieterszoon Sweelinck is een van de weinige klaviercomponisten uit de geschiedenis die het orgel en het besnaarde toetsinstrument – in zijn geval het klavecimbel – gelijkelijk bedeelde. De enige die wat dit betreft met hem vergeleken kan worden, is Johann...
Het 53e Internationaal Improvisatieconcours Haarlem
Op 21, 23 en 24 juli 2021 vond het Internationaal Improvisatieconcours Haarlem plaats, drie jaar na de vorige editie, aangezien het concours vorig jaar door het welbekende coronavirus geen doorgang kon vinden. Vier Duitsers, een Zwitser, een Italiaan, een Amerikaan en...
In memoriam Jan van Biezen
Op zaterdag 24 juli 2021 overleed hymnoloog, musicoloog, orgeldeskundige en organist Jan van Biezen op 94-jarige leeftijd. Jan van Biezen werd op 22 april 1927 in Wassenaar geboren, studeerde wiskunde aan de Rijksuniversiteit van Leiden (afgestudeerd in 1954) en orgel...
‘Des verwegenen Menschen Portrait’. De relatie tussen tekst en muziek in Johann Adam Reinckens ‘An Wasserflüssen Babylon’
De organist, klavecinist en componist Johann Adam Reincken (gedoopt 1643-1722), een Enkelschüler van Jan Pieterszoon Sweelinck, werd – net als Sweelinck zelf – geboren in Deventer. Twee van Reinckens leermeesters, Lucas van Lenninck en Heinrich Scheidemann, waren...
Een vergeten uitvoeringspraktijk van romantische muziek
De Fantasie und Fuge über den Choral “Ad nos, ad salutarem undam“ is niet alleen het vroegste orgelwerk van Franz Liszt (1811-1886), het is tevens zijn langste, technisch veeleisendste en muzikaal meest complexe. Deze compositie op een thema uit de opera Le Prophète...
In memoriam Teus den Toom
Op 19 juli 2021 overleed Teus den Toom op 77-jarige leeftijd. Teunis Willem Frederik den Toom werd op 7 december 1943 geboren in Molenaarsgraaf. Na de opleiding HBS-A aan de Chr. HBS te Gorinchem (1961) studeerde hij aan de Nederlandse Economische Hogeschool te...
Jan Pieterszoon Sweelinck is ‘een beetje mode” geworden’ – Het Orgel, de Nederlandsche Organisten-Vereeniging en de Sweelinck-revival
Vanzelfsprekend herdenkt de orgelwereld dit jaar dat Jan Pieterszoon Sweelinck 400 jaar geleden overleed. Zijn naam is bij organisten bekend en zijn composities maken deel uit van het concertrepertoire. Fameuze internationale muziekuitgevers hebben zijn verzamelde...
In memoriam Hugo Bakker (16 juni 1985–31 mei 2021)
Op 31 mei jongstleden is Hugo Bakker uit Gouda plotseling overleden op 35-jarige leeftijd. Hij studeerde geschiedenis, orgel, kerkmuziek en klavecimbel aan de Universiteit Leiden, het Rotterdams Conservatorium en het Lemmensinstituut te Leuven. Sinds 2011 was Hugo...
In memoriam Liuwe Tamminga (25 september 1953-29 april 2021)
Op donderdag 29 april 2021 kwam uit Bologna het vreselijke bericht dat Liuwe Tamminga plotseling was overleden. Tamminga had internationaal een grote reputatie opgebouwd als specialist op het gebied van de zestiende/zeventiende-eeuwse Italiaanse orgelcultuur. Zijn...
In memoriam Hans van Os (31 december 1925-10 april 2021)
Op 10 april 2021 overleed drs. Johannes Frans (Hans) van Os in zijn woonplaats Aalten. Hij bereikte de respectabele leeftijd van 95 jaar. Ondanks deze leeftijd kwam het overlijden toch onverwachts. Hans onderzocht de orgelgeschiedenis en publiceerde hierover. Hij...
“Zet die deuren open vanbinnen!” Ben van Oosten met pensioen als conservatoriumdocent
Ben van Oosten (Den Haag, 1955) geldt als een van de meest vooraanstaande organisten van zijn generatie. Hij geniet een grote internationale bekendheid als concertorganist. Zijn liefde voor het Frans-symfonische orgelrepertoire vond een weerslag in cd-opnames van de...
De orgeladviseur van de toekomst
Wie in een kerk of publieke ruimte een orgel wil plaatsen of een aanwezig orgel wil wijzigen of restaureren, heeft doorgaans de verantwoordelijkheid om gemeenschapsgeld correct te besteden. Het orgel moet goed worden gebouwd of gerestaureerd. Om dat te beoordelen...
‘Lavdant evm in cordis et organo’. Het positief op De aanbidding van het Lam Gods van Hubert en Jan van Eyck
Vanwege de realistische weergave is het positief op het altaarretabel De aanbidding van het Lam Gods in de St. Baafskathedraal te Gent het oudste orgel in de Nederlanden waarvan we ons een nauwkeurig beeld kunnen vormen. Het in twee etages opgebouwde en van luiken...
Orgel midden in de stad. Een historie van het Rotterdamse Doelen-orgel, 1968-2018. Deel 2 (slot)
In de ruim vijftig jaar orgelprogrammering in de Doelen van Rotterdam zijn twee periodes te onderscheiden: de jaren van Arie J. Keijzer tussen 1968 en 1989 en de tijd van Geert Bierling van 1997 tot heden. In de eerste helft van dit artikel is ingegaan op de...