In het recente nummer
Het julinummer 2024 opent met de slotaflevering van de serie ‘Orgelspel in de protestantse kerkdienst in de periode 1938 en 1960’. In dit deel schrijft Jan Smelik over voor-, tussen- en naspelen. In de wederopbouwjaren bestond er een sterk voorkeur voor polyfone...
Kritische jachtmuziek in het Orgelpark. Hoorngeschal voor een betere wereld
Mensen met macht doen gemakkelijk nare dingen. Interessant genoeg is niet alleen dat probleem van alle tijden (dat wisten we al), maar ook het protest ertegen. Hoornist Herman Jeurissen nam het als het thema van het Orgelparkconcert op zondagmiddag 19 februari. Hij...
Orgelpark: Éliane Radigue’s Occam XXV
Sinds de eeuwwisseling werkt de Franse componist Éliane Radigue (1932) aan wat zij Occam Ocean noemt: composities voor niet-elektronische instrumenten. Daar hoort sinds 2018 ook het orgel bij: op 13 oktober van dat jaar ging Occam XXV in première, geschreven ter...
De dispositieverzameling van Lucas Willem Boogert
De auteur kwam op het spoor van de tot nu toe onbekende dispositieverzameling die Lucas Willem Boogert tussen 1949 en 1959 aanlegde. Hij schreef daarover een omvangrijke publicatie die via de website van Het Orgel te downloaden is...
L’Art total. Bij het overlijden van Jean Guillou (1930-2019)
Op zaterdag 26 januari 2019 overleed na een kort ziekbed Jean Guillou, op de leeftijd van 88 jaar. Hij was schrijver, dichter, componist, pianist, organist, orgeladviseur, docent, kunstkenner – en volgens sommigen iconoclast. De samenhang van al deze aspecten is voor...
Jan Zwart ― Willem Mudde. Muzikaal-hermeneutische verkenningen (I)
Muziek is een van de middelen waarmee de kerk zich manifesteert. Zeker geen onbelangrijk middel, omdat zij op een non-verbale, levende manier rechtstreeks ‘uit’ en ‘tot het hart spreekt’. Door haar muziek communiceert de kerk haar geloofswereld met een specifieke...
Orgelgebruik in de protestantse kerkdienst tussen 1886 en 1938. Deel 2: voor-, tussen- en naspelen
Over het kerkelijk orgelspel in de protestantse kerkdienst uit de periode 1886 tot 1938 is tot op heden maar weinig bekend. Voor zover er al over gepubliceerd is, betrof het vrijwel uitsluitend over koraalboeken die rond 1900 verschenen. Er zijn echter meer aspecten...
Orgelgeschiedenis van de Sint-Christoffelkathedraal te Roermond met bijzondere aandacht voor de recente renovatie
In 2018 werd de renovatie van het orgel in de St.-Christoffelkathedraal van Roermond afgerond. De werkzaamheden werden uitgevoerd door Verschueren Orgelbouw uit Ittervoort. Rogér van Dijk, die als adviseur betrokken was bij de recente orgelrestauratie, beschrijft de...
Hauptwerk in de Dom van Utrecht
In de periode van eind januari tot begin maart 2018 kon het Bätz-orgel van de Utrechtse Domkerk niet gebruikt worden omdat het gewelf boven het instrument opnieuw bepleisterd werd. Deze gelegenheid werd aangegrepen voor een experiment: hoe functioneert een digitaal...
Orgelgebruik in de protestantse kerkdienst tussen 1886 en 1938. Deel 1: het zelfstandig orgelspel in en rond de kerkdienst
Over het kerkelijk orgelspel in de protestantse kerkdienst uit de periode 1886 tot 1938 is tot op heden maar weinig bekend. Voor zover er al over gepubliceerd is, betrof het vrijwel uitsluitend over koraalboeken die rond 1900 verschenen. Er zijn echter meer aspecten...
Leven en werk van orgelmaker Albert Kiespenning
Op 9 maart jongstleden is het orgel van de Grote Kerk (St.-Janskerk) in Wijk bij Duurstede weer in gebruik genomen na een restauratie door Orgelmakers Van Vulpen te Utrecht. Bij deze restauratie heeft het instrument een middentoonstemming gekregen. Het orgel is...
Piet Kee (30 augustus 1927-25 mei 2018) – Artistieke eigenzinnigheid en eindeloze precisie
Vorig jaar overleed organist en componist Piet Kee (1927-2018). In dit artikel wordt stilgestaan bij de invloeden van de Duitse orgelbeweging, Kee’s drijfveren, zijn visie op het orgel en het orgelspel. Aan de hand van enkele werken worden ten slotte zijn...
Toekomst voor de orgelcultuur
Het artikel gaat in op de vraag wat nodig is om de toekomst van de orgelcultuur veilig te stellen. Heeft het orgel ook zonder de religieuze (christelijke) context kans van overleven? Het doorvoeren van cosmetische vernieuwingen volstaat niet om het voortbestaan van...
Het Edskes-orgel in de Lutherse Kerk te Groningen
Op Hervormingsdag 2017 werd in de Lutherse Kerk te Groningen een nieuw orgel in gebruik genomen. Arp Schnitger schonk in jaar 1699 aan de Lutherse Gemeente in Groningen een tweeklaviersinstrument met hoofdwerk en borstwerk. Het instrument werd in 1717 uitgebreid met...
Instrumenten van bezinning. Orgelbouw voor internationale tentoonstellingen in Nederlands perspectief, deel 4 (slot)
In de slotaflevering van deze serie wordt allereerst ingezoomd op het orgel voor de Nationale Energiemanifestatie (afgekort: E55) die van 18 mei tot 3 september in Rotterdam gehouden werd. Voor het stiltecentrum op deze E55 wordt Willem van Leeuwen aanzocht een orgel...
Het orgel als spiritueel instrument
Het orgel staat steeds minder in de belangstelling, omdat zijn kerkelijke functie gestaag vermindert. Zou er behalve via de concertzaal ook niet een ander publiek te bereiken zijn onder mensen die zich met het spirituele bezighouden? Is het orgel niet bij uitstek een...
Het Kögler-orgel in de Rehobothkerk te Nieuwleusen
In oktober 2017 werd een nieuw orgel voor de Hersteld Hervormde gemeente ‘Rehoboth’ te Nieuwleusen in gebruik genomen. Het werd gebouwd door de Oostenrijkse firma Orgelbau Kögler GmbH, gevestigd te Sankt Florian. Het is het eerste nieuwe instrument dat deze...
Twee nieuwe orgels voor Nieuw-Beijerland
De Zuid-Hollandse eilanden staan nu niet direct bekend als historisch orgelparadijs. Het duurde in de Hoeksche Waard zelfs tot 1809 voordat het eerste orgel in een kerk geplaatst werd. De strenge calvinisten hadden het duidelijk niet zo op instrumentale muziek: de...