Orgelbouwnieuws: Noordwolde, Hervormde kerk

Het ORGEL | Jaargang 105 | (2009) | Nummer 3
Noordwolde, Hervormde kerk
[Orgelbouwnieuws uit NotaBene  2009-03 maart]

Voor foto’s zie:http://home.tiscali.nl/bakkertimmenga/noordwolde.html

Op 25 oktober 2008 werd het gerestaureerde orgel van de Hervormdekerk te Noordwolde in gebruik genomen.
Het betreft hier een uit 1876 daterendinstrument, gebouwd door de orgelmakers L. van Dam en Zonen.
De restauratiewerkzaamheden werden uitgevoerd door de orgelmakersBakker & Timmenga; adviseur was Jan Jongepier.

Historisch overzicht
Van Dam voerde in 1884 een reparatie uit aan het orgel. Het is niet bekendwelke werkzaamheden daarbij zijn verricht.
In 1940 restaureerdede firma Vaas & Bron het instrument. Daarbij werden de frontpijpen gepolijst,de windladen en mechanieken hersteld, het pedaalklavier vernieuwden het pedaalwalsbord aangepast.
De orgelmaker E.R. Ottes verplaatste het orgel in 1967 binnen het kerkgebouw.Daarbij werden de vleugelstukken niet herplaatst. De gelegenheidwerd aangegrepen de mechanieken te voorzien van moderne invoeringenen de loodconducten te vervangen door exemplaren van Westaflex. Verderbracht Ottes een pneumatische tremulant aan en vulde hij de legesleep op het Hoofdwerk, bedoeldvoor een Cornet D 3 st, met eenSesquialter D 2 st.
Bakker & Timmenga voerde in1968 werkzaamheden uit aande mechanieken. Lekkages in debalg en de windkanalen werdengedicht.

Restauratie 2008
Het orgel is iets naar voren verplaatst,waarbij de balustrade dievoor het front langs liep vervallenis. De opgeslagen vleugelstukkenzijn, na te zijn hersteld, herplaatst.
Onder de twee ronde fronttorenswerden naarVan Dam-voorbeeldentwee cul-de-lampes aangebracht.
Er is een nieuwe windmachinegeleverd. De pneumatische tremulantis verwijderd, de oude inliggendetremulant is hersteld.
Debalg, kanalen en afsluitingen zijnhersteld.
De handklavieren zijnhersteld, het ivoorbeleg is gecompleteerden opnieuw verlijmd. Hetpedaalklavier is hersteld en in VanDam-stijl gewijzigd.
De bovenzijdevan de orgelbank is met zwart leerbekleed.
De windladen zijn hersteld, waarbijlatere moderniseringen ongedaanzijn gemaakt. De laden functionerendaardoor weer volgens deoriginele opzet.
De mechaniekenzijn geheel nagezien, waarbij veellater aangebrachte wijzigingenzijn vervangen door Van Dam-constructies.
De frontpijpen zijn gepoetst waarbijde labia van nieuw bladgoudzijn voorzien. De in 1967 aangebrachteSexquialter is vervangendoor een Cornet D 3 st., conformde bedoelingen van Van Dam. Hetoverige pijpwerk is hersteld en deintonatie is nagelopen.

Dispositie:

Hoofdwerk (C g3)
Bourdon 16′
Prestant 8′
Holpijp 8′
Octaaf 4′
Roerfluit 4′
Quintprestant 3′
Octaaf 2′
Cornet D 3 st.
Trompet B/D 8′
Dwarswerk (C-g3)
Fluitdolce 8′
Salicionaal 8′
Viool de Gambe 8′
Fluit travers 4′
Gemshoorn 2′
Pedaal (C-d1)
aangehangen

Koppeling: Hw-Dw
Afsluitingen: Hw, Dw
Tremulant
Windlosser
Samenstelling Cornet:
2 2/3′ – 2′ –¬† 1 3/5′
Winddruk: 65 mm wk
Toonhoogte: a1 = 440 Hz

Bronnen:
Jan Jongepier, Eindverslag betreffende de restauratie van het Van Dam-orgel in het kerkgebouw van de Protestantse Gemeente te Noordwolde;
Het Historische Orgel in Nederland 1872-1878 (2005) 293-295.

WILLEM JAN CEVAAL