Orgelbouwnieuws: Jemgum (Duitsland), Evangelisch-reformierte Kirche

Het ORGEL | Jaargang 104 | (2008) | Nummer 2
Jemgum (Duitsland), Evangelisch-reformierte Kirche
[Orgelbouwnieuws uit de ORGELkrant 2008-02 Februari]

Foto: Website F.R. Feenstra http://www.frfeenstra.nl

In 2004 verwoestte een brand grotendeels de Evangelisch-reformiertekerk van Jemgum. Het gebouw, dat in 1930 in de plaats gekomen was vaneen eveneens door brand verwoeste achttiende-eeuwse kerk, werdgereconstrueerd in de oorspronkelijke Art Deco-stijl. Als onderdeel vande herinrichting van de kerk kocht de gemeente een orgel dat in bezitwas van orgelrestaurateur F.R. Feenstra in Grootegast.
Het instrument werd in 1844 door de Engelse firma Walker gebouwd voorWilliam Cubitt in Balham Hill nabij Londen, een van de latereburgemeesters van Londen. Het orgel telde twee manualen, beidebeginnend op toets contra G, zoals gebruikelijk is in de oudere Engelseorgelbouw. HetSwell klonk echter pas vanaf c met eigen pijpwerk en in het grootoctaaf kon de Pedal Open 16’ worden bediend; de functietoentertijd vande laagste vijf toetsen is onbekend. Het Pedal kreeg een omvang van Ctot d. Na de dood van de eerste eigenaar kwam het orgel in BalhamChapel te staan. Het pedaal werd bij die gelegenheid uitgebreid totvijfentwintig tonen (C-c1). Het Swell kreeg een baslade met twaalfpijpen van eenStopt Diapason. Waarschijnlijk voerde Bevington deze werkzaamheden uit.In 1943 verhuisde het orgel opnieuw, nu naar de Baptist Church inHarston, nabij Cambridge. In 1998 kocht Feenstra het orgel aan, behalvehet niet originele front.
Feenstra restaureerde het binnenwerk van het Walker-orgel volledig envoorzag het instrument van een nieuwe, eiken kas. Het Great onderginguitbreiding met een Twelfth 2 2/3’ en een Trumpet8’ met gebruikmaking bijpassend pijpwerk. Het Swell werdvergroot met een Double Diapason 16’ en kreeg een nieuwebaslade met zeventien cancellen voorde tonen contra G tot en met b. De acht- en viervoets labialen sprekenvanafcontra G, de andere stemmen van het Swell vanaf C; de tongwerken delenhet groot octaaf. Voor het Pedal werd een nieuwe lade gemaakt. Daaropplaatste de orgelmaker een Bourdon 16’, voor een deelbestaande uit de oude Open Wood. Uit voorraad werd een Trombone16’toegevoegd en verder werd nog een Open Diapason 8’voorbereid. DeSesquialtra van het Great was verloren gegaan. Enkele pijpjes daarvanbleven echter bewaard als hoogste tonen voor de tongwerken van hetSwell. Bij vergelijk met de mensuren van de overgebleven pijpen met dievan het gelijknamige register van het Swell, bleek de Sesquialtra vanhet Greateen halve toon enger te zijn geweest dan die van het Swell en kon hetregister dienovereenkomstig gereconstrueerd worden met aangekochtpijpwerk.
De frontpijpen werden nieuw gemaakt waarbij de Open Diapason werdaangevuld met zeven lage tonen zodat deze nu vanaf C spreekt. Ook degrootste pijpen van de Principal staan in het front. Op 13 december2007 speelde adviseur Winfried Dahlke het orgel in met een concert.

Dispositie:

Great(I, contra G-f3) Swell(II, contra G-f3) Pedal(C-e1)
Open Diapason8 ft DoubleDiapason 16 ft (vanaf c) Pedal Open 16ft
StoptDiapason Bass 8 ft Open Diapason8 ft Trombone 16 ft
StoptDiapason Treble 8 ft StoptDiapason 8 ft Open Diapason8 ft (gereserveerd)
Dulciana 8 ft Principal 4 ft
Principal 4ft  Sesquialtra2-3 rks
Flute 4 ft Trumpet 8 ft
Twelfth 2 2/3ft Oboe 8 ft
Fifteenth 2 ft
Sesquialtra2-3 rks
Trumpet 8 ft
Tremulant

Koppelingen:Great to Swell, Great to Pedal, Swell to Pedal
toonhoogte: a1 = 440 Hz
winddruk: 68 mm. Wk
stemming: Young

Bron: F.R. FeenstraOrgelrestauratie