Orgelbouwnieuws
|
Rosenheim (D), St.-Nikolauskirche [Orgelbouwnieuws uit Het Orgel 2010/06] |
De orgelgeschiedenis van de St.-Nikolauskirche in Rosenheim heeft
tot ongeveer de tweede helft van de negentiende eeuw nauwelijks
geheimen prijsgegeven.
Bekend is een reparatie uit 1567 en de bouw van een nieuw orgel in
1635. In 1641 woedde er een grote brand in Rosenheim, de archieven
vermelden dat in dat jaar een nieuw positief werd geplaatst.
Honderdvierendertig jaar later maakt Anton Bayern uit München een
nieuw instrument met twintig stemmen, verdeeld over twee manualen en
pedaal.
In 1881 vergrootte men de kerk waarbij het oksaal en het orgel
verdwenen.
Twee jaar later leverde de Rosenheimer orgelmaker Jacob Müller een
achtentwintig registers tellend instrument met twee handklavieren en
pedaal. De aanbouw van drie traveeën aan de kerk resulteerde in
akoestische problemen. In 1917/1918 bouwde de firma Willibald Sieman
het orgel om en breidde het uit met zes registers.
In de tweede helft van de jaren twintig volgden opnieuw
veranderingen. Het orgel bleef een zorgenkind: delen waren slecht
bereikbaar en de houtworm deed zich te goed aan het instrument.
Eind jaren vijftig van de vorige eeuw maakte Carl Schüster (München)
een nieuw epistelorgel met negen stemmen en in 1958 een nieuw
drieklaviers hoofdorgel met bijna veertig registers.
Het epistelorgel was vanaf de speeltafel van het hoofdorgel
bespeelbaar.
In 1993 kwam opnieuw de orgelkwestie ter sprake in het kader van de
voorbereidingen voor een omvangrijke kerkrestauratie. Men besloot
tot de bouw van een nieuw orgel waarvoor men de opdracht verstrekte
aan orgelmaker Reil uit Heerde.
In 2004 hield de gemeente haar laatste dienst in de ‘oude’ kerk. In
oktober 2005 werd het contract tussen Reil en de kerk getekend.
Inmiddels waren de restauratiewerkzaamheden aan de kerk in volle
gang. Het orgel stond tijdens de jubileumviering van de firma Reil
in 2009 bespeelbaar opgesteld in Heerde.
In juni vorig jaar begon de opbouw van de kas in Rosenheim, eind
augustus kwam het pijpwerk en in de maanden oktober en november werd
de laatste hand gelegd aan de intonatie.
Op de feestdag van St.-Nikolaus, 6 december 2009, is het orgel in
gebruik genomen; de inwijding van het instrument betekende tegelijk
de afronding van de renovatie van de kerk.
Dispositie:
| Hoofdwerk (I, C-f3) | Onderpositief (II, C-f3) | Rugpositief (III, C-f3) | Pedaal (C-f1) |
| Quintadena 16’ | Baarpijp 8’ | Gedekt B/D 8’ | Prestant 16’ |
| Prestant Dd 8’ | Gedekt 8’ | Fluit Travers D 8’ | Subbas 16’ |
| Roerfluit 8’ | Quintadena 8’ | Prestant 4’ | Octaaf 8’ |
| Viola di Gamba 8’ | Prestant 4’ (vanaf f dubbel) | Blokfluit 4’ | Gemshoorn 8’ |
| Octaaf 4’ | Fluit 4’ | Woudfluit 2’ | Octaaf 4’ |
| Spitsfluit 4’ | Salicet 4’ | Flageolet 1’ | Bazuin 16’ |
| Quint 3’ | Nasard 3’ | Sesquialter B/D 2 st. | Trompet 8’ |
| Octaaf 2’ | Octaaf 2’ | Kromhoorn 8’ | Klaroen 4’ |
| Mixtuur 6-8 st. | Gemshoorn 2’ | ||
| Cornet 4 st. (vanaf g) | Terts 1 3/5’ | ||
| Trompet 8’ | Mixtuur 3-4 st. | ||
| Hautbois d’Amour 8’ | Fagot 16’ | ||
| Vox Humana 8’ |
Werktuiglijke registers
koppelingen OP+HW, RP+OP, HW+Ped, OP+Ped (met registertrekkers en
treden te bedienen)
tremulant gehele werk
tremulant RP
cimbelster
nachtegaal
Windvoorziening: vier spaanbalgen
toonhoogte: a1= 440 bij 180 C
winddruk: 67 mm wk
stemming: volgens Barne
CEES VAN DER POEL
Bron: Die neue Reil-Orgel in der Stadtpfarrkirche St.
Nikolaus Rosenheim (Rosenheim 2009) (brochure uitgegeven ter
gelegenheid van de bouw van het orgel).
Foto: Orgelmakerij Reil