IJsselmuiden, De Hoeksteen
[Orgelbouwnieuws uit de ORGELkrant 2008-04 April]

Foto's: Jan Smelik

De Hervormde Deelgemeente in IJsselmuiden/Grafhorst ontstond in 1989. Aanvankelijk kerkte men in een noodgebouw dat voorzien was van een elektronisch imitatie-orgel. Dit instrument verhuisde in 1993 mee naar de nieuw gebouwde kerk De Hoeksteen en werd in 1995 nog ingeruild voor een ander exemplaar.
In juni 2003 nam de kerkenraad het besluit een pijporgel aan te schaffen en stelde deze een orgelcommissie in. In eerste instantie probeerde men een geschikt tweedehands instrument te vinden. Dat lukte niet maar in de verkennende gesprekken met verscheidene orgelmakers kwam de firma Kaat & Tijhuis uit Kampen met een plan voor de bouw van een nieuw instrument.
Begin november 2004 werd besloten dit plan te realiseren. De gemeente nam Jan Zwanepol in de arm als adviseur. Van meet af aan stond vast dat het nieuwe instrument een romantische inborst zou hebben.
Om kosten te besparen werd gebruikgemaakt van bestaand pijpwerk uit het orgel van de voormalige St.-Josephkerk in Arnhem, dat orgelmaker Verschueren in 1948 had gebouwd. Ook werd de windmotor van dit orgel benut. Verder werd uit eigen opslag pijpwerk van het Pels-orgel van de eveneens voormalige Jozefkerk in Zwolle verwerkt en een oude contrabas uit de voormalige Zuiderkerk in Apeldoorn. Een deel van het pijpwerk is nieuw, alle overige niet genoemde delen van het instrument zijn eveneens nieuw gebouwd.
In de kerkzaal was geen andere mogelijkheid dan het instrument op de begane grond op te stellen. De orgelkas bevat in het midden de hoofdwerkladen en aan weerskanten daarvan de pedaalladen. Achter de wand waartegen het orgel staat, bevindt zich een garderobe en daarboven een ruimte die benut is voor de windvoorziening en het Zwelwerk. Orgelkas en speeltafel zijn van massief eiken. 
De speeltafel staat vrij, de organist zit met de rug naar het orgel. De ebben registerknoppen zijn in terrassen aangebracht ter weerszijden van de handklavieren. De bakstukken zijn van ebben, de toetsen zijn van eiken, de ondertoetsen belegd met been en de boventoetsen met ebben. Voor de bediening van de crescendokast van het Zwelwerk is in de speeltafel een basculetrede aangebracht. De
windvoorziening bestaat uit een magazijnbalg en drie regulateurs, voor ieder werk één. Het orgel heeft twee sleepladen (C- en Cis-lade) voor ieder werk, toets- en registermechaniek zijn mechanisch.
Het orgel is in gebruik genomen op 30 november 2007.

Dispositie:
(P=Pels, V=Verschueren)

Hoofdwerk (I, C-g3)
Bourdon 16’ P, hoeden voorzien van nieuwe bovenplaten en enge roeren.
Prestant 8’ nieuw, 75% tin, deels in het front.
Salicionaal 8’ V, C-H gecombineerd met c-h van de Bourdon 16’.
Cornet 5 st. vanaf a samenstelling: a 8 4 2 2/3 2 1 3/5
Roerfluit 8’ V, C-H grenen, vervolg metaal.
Octaaf 4’ V
Speelfluit 4’ V, C-H nieuw, vervolg omgewerkte Spitsgamba 8’.
Quint 3’ V, afkomstig van oude Prestant 8’, aangevuld met bestaand pijpwerk.
Octaaf 2’ P, was Doublette 2’.
Mixtuur 4-5 st. V, gewijzigd
samenstelling: C 2 1 1/3 1 2/3
cis 2 2/3 2 1 1/3 1 2/3
cis1 4 2 2/3 2 1 1/3 1
cis2 5 1/3 4 2 2/3 2 1 1/3
cis3 8 5 1/3 4 2 2/3 2
Trompet 8’ nieuw, Franse constructie en kelen.
Tremulant
Zwelwerk (II, C-g3)
Baarpijp 8’ nieuw, metaal.
Bourdon 8’ V, C-H grenen, vervolg metaal, was Holpijp 8’.
Viola di Gamba 8’ V, C-H nieuw met rolbaarden, vervolg oude Céleste nu voorzien van tinnen freins.
Vox Céleste 8’ vanaf c, nieuw.
Salicet 4’ V, was Prestant 4’.
Fluit Harmoniek 4’ V, overblazend vanaf f.
Nasard 3’ V, was Baarpijp 8, aangevuld met nieuwe pijpen.
Nachthoorn 2’ V, was Doublette 2, pijpwerk opgeschoven en aangevuld.
Terts 1 3/5’ V, afkomstig uit een Tertiaan, pijpwerk opgeschoven en aangevuld.
Flageolet 1’ V, afkomstig uit een Tertiaan, pijpwerk opgeschoven en aangevuld.
Hobo 8’ nieuw, Franse constructie en kelen.
Tremulant
Pedaal (C-f1)
Contrabas 16’ grenen, uit voorraad.
Subbas 16’ grenen, uit voorraad.
Octaaf 8’ nieuw, 75% tin, deels in het front.
Gedekt 8’ grenen, uit voorraad.
Octaaf 4’ V, was Prestant 8’ (manuaal II).
Bazuin 16’ nieuw, stevels grenen, koppen tin, Franse kelen, beleerd, grenen bekers van volledige lengte.


Werktuiglijke registers
Hoofdwerk-Zwelwerk
Pedaal-Hoofdwerk
Pedaal-Zwelwerk

Bronnen:
Henk en BertJan van de Weerd, Een nieuw orgel voor de Hoeksteen, IJsselmuiden 2007 (Brochure bij de ingebruikname van het orgel); Kaat & Tijhuis Orgelmakers