Duurswoude, Hervormde Kerk
[Orgelbouwnieuws uit de ORGELkrant 2001/11, november ]

Duurswoude.jpg (37397 bytes)Op 25 augustus werd het gerestaureerde Schnitger-orgel in de Hervormde Kerk te Duurswoude opnieuw in gebruik genomen. Het instrument werd oorspronkelijk gebouwd voor de Evangelisch Lutherse Kerk te Zwolle, vermoedelijk door Frans Caspar Schnitger.

In de loop der jaren voerden verschillende orgelmakers herstelwerkzaamheden uit die het concept van het instrument echter lange tijd nagenoeg onaangeroerd lieten. Zeer ingrijpend daarentegen waren de veranderingen die de orgelmaker Jan van Loo in 1862 uitvoerde. Hij verving niet alleen een belangrijk deel van het pijpwerk maar wijzigde bovendien het handklavier. In 1917 werd het orgel verkocht aan de Hervormde Gemeente te Duurswoude en daar geplaatst door J. Proper. Bij die gelegenheid ging opnieuw een deel van het pijpwerk verloren, evenals een van de drie spaanbalgen. Daarnaast werd de kast aan de onderzijde iets verhoogd en een nieuw handklavier aangebracht.

Bij de thans voltooide restauratie, uitgevoerd door Orgelmakerij Bakker & Timmenga onder advies van Jan Jongepier en Rudi van Straten, werd de oorspronkelijke opzet van Schnitger als uitgangspunt genomen. De orgelkast is hersteld waarbij schade en vertimmeringen zoveel mogelijk zijn geretoucheerd; de verhoging aan de onderzijde (1917) is ongedaan gemaakt. Schilder K. de Graaf verwijderde alle verflagen van de eiken kast en maakte de frontzijde zorgvuldig schoon. Vanwege de vele herstellingen zijn de zijwanden en de achterwand in eiken-imitatie geschilderd. Onder de oude verflagen op de achterwand kwamen ook de oorspronkelijke registernamen weer tevoorschijn. Deze zijn nageschilderd naast de huidige plaatsen van de registerknoppen. Windvoorziening, windlade en mechanieken zijn hersteld. Het handklavier is nieuw gemaakt in factuur van F.C. Schnitger; het niet meer te restaureren pedaalklavier is vervangen door een nieuwe kopie. Tenslotte zijn het Schnitger-pijpen zorgvuldig hersteld en op hun oorspronkelijke plaatsen teruggezet. Op deze wijze konden de GedactQuint 3 en de Quintanus 1 1/2 worden gereconstrueerd. In de Mixtuur en de Sexquialt zijn een tiental oude pijpen opgenomen; de rest van deze stemmen is geheel nieuw. De nieuwe VoxHumana 8 is gekopieerd van het gelijknamige exemplaar in het rugpositief van de St.-Laurenskerk te Alkmaar. De omtrekken van de eiken stevels waren nog uit de pijpstok af te leiden.

De dispositie: Manuaal (C-c3): Praestant 8 (Schnitger), Rohrfluit 8 (geheel metaal, Schnitger), Principael 4 (Schnitger), GedactQuint 3 (bas gedekt, discant open, bijna geheel Schnitger), Octav 2 (nieuw), Quintanus 1 1/2 (bas Schnitger, discant nieuw), Sexquialt B/D II (op enkele pijpen na nieuw), Mixtuur IV (op enkele pijpen na nieuw), VoxHumana 8 (nieuw). Aangehangen pedaal, C-H. Winddruk: 61 mm. wk. Toonhoogte: a1 = 460 Hz. Temperatuur: 1/6 komma.

Bron: Jan Jongepier en Orgelmakerij Bakker & Timmenga