Orgelkunst & Internet maart 2003
Het is soms wonderlijk hoe ánders lezers reageren op artikelen in het ORGEL dan je zou verwachten. Terwijl ik inschatte dat de artikelenserie over temperaturen eind vorig jaar echt iets voor een kleine groep lezers was en dat er dus weinig discussie zou komen, bleek het tegendeel het geval. Inmiddels heb ik zelfs alweer drie bijdragen aan de discussie ontvangen. Helaas, die is gesloten.
Wat me in de reacties opvalt is dat veel lezers de wiskunde achter de temperaturen fascinerend vinden, maar dat discussiëren op papier hen te abstract is. In de ORGELkrant van januari heb ik een site genoemd die wat dat betreft een uitkomst is: Pierre Lewis heeft op een simpel ogende pagina (die wél de nodige java-spullen bij wijze van ‘plug-ins’ vereist!) een kwintencirkel gezet waarvan je tonen één voor één maar ook tegelijk, tot vierklanken toe, kunt horen in verschillende temperaturen.
Ik noem nu nog twee sites die tegemoet komen aan leergierigheid in dezen, beide door geïnteresseerde lezers aangeraden (hartelijk dank!). De eerste is die van de Nederlandse orgelmaker Jacob Breetvelt. Hij heeft een – wat hij noemt – ‘stemprogramma’ ontwikkeld dat momenteel in staat is 34 verschillende temperaturen te laten horen, heel wat meer dus dan de ‘Javatuner’ van Lewis. Het staat op Breetvelts website, en is daar gratis te downloaden. Op de computer die ik gebruikte was het geluid wat onduidelijk, maar er valt veel in te stellen, dus dat zal wellicht aan mij hebben gelegen. Jammer genoeg draait Breetvelts programma niet op Macintosh- en Linuxcomputers. De andere site is die over het programma Scala. Eén van de bijzondere eigenschappen ervan is dat het temperaturen en akkoorden herkent; het is dus geschikt om een temperatuur die men niet kan benoemen te ‘determineren’.
Voor wie zich verder wil bekwamen in het leren kennen van de flora en fauna van de orgeltemperatuur zijn hier de webadressen:
Breetvelt: http://www.breetvelt.org
Lewis: http://pages.globetrotter.net/roule/accord.htm
Scala: http://www.xs4all.nl/~huygensf/scala
Hans Fidom fidom@bart.nl