Orgelkunst & Internet juli/augustus 2002

'Dit is wat de organist bovenal in acht moet nemen: hij moet onderscheid maken tussen de delen van de liturgie. De kerkklokken worden immers ook niet altijd op dezelfde manier geluid; dat is afhankelijk van de omstandigheden.' Aldus een inscriptie op een orgelkast in San Domingo, Mexico. De kast is leeg, maar lijkt te dateren uit de tijd dat de kerkgevel is gebouwd, kort voor 1750.

Is dit nu niet een aardige eigenschap van Internet? Je treft een inscriptie aan, transcribeert hem en stuurt hem naar een orgeldiscussielijst op internet. Dat moet althans organist Daniel Muller van de Blessed Sacrament Church in Dallas gedacht hebben toen hij de tekst aantrof die ik zojuist citeerde. Hij heeft natuurlijk een punt. Het vervelende is alleen dat de betrouwbaarheid van internet op deze manier betrekkelijk blijft.

Dit bedacht hebbend - dat is nu eenmaal de automatische reflex van ieder die internet gebruikt (dat zou althans zo moeten zijn) - ligt de weg open voor de volgende vraag: wat is de inhoud van de tekst, en is die misschien ook relevant ondanks de vraagtekens bij de betrouwbaarheid van onze internetbron?

Kijk, en nu bewijst internet ondanks zijn nadelen dat het toch de moeite waard kan zijn. Uit de tekst die Muller de wereld overstuurde blijkt dat de auteur een soort standaardset registratieregels beschreef, die blijkbaar elk bij bepaalde situaties passen - wat aan de registratievoorschriften in klassiek Franse orgelmuziek doet denken. Een verschil met de Franse componisten is dat de auteur van de Mexicaanse tekst duidelijk niet al te geoefende organisten op het oog had: hij adviseert niet alleen links registers te trekken (in de bas) maar ook rechts (zodat de discant meeklinkt), legt uit dat een uitkomende stem sterker moet zijn dan de begeleiding, en dat je zachtjes moet spelen wanneer de opkomst van de koorleden te wensen overlaat. Anderzijds geeft hij wel degelijk adviezen die meer to the point zijn: je kunt soleren met de Corneta, de Flauto Dulce, de Bajonsillo, en daar gewiekst de zwelkast bij bedienen. Verder blijkt dat het trekken van alle registers niet de gewoonte was.

Het is misschien niet veel, maar het is ook niet niks. Wie weet stimuleert Muller (of dit stukje) organisten wel nog eens naar oude Spaanse of zelfs Mexicaanse orgelmuziek te kijken? In dat geval zou het belang van Mullers actie nog weer aan betekenis winnen - en internet dus ook.

Het adres van de discussiegroep: www.albany.edu/piporg-L

Hans Fidom fidom@bart.nl