Orgelkunst & Internet Februari 2002
Krankzinnig of niet? Eerlijk gezegd is het mij niet gauw te raar. Ik kan me namelijk niet aan de indruk onttrekken dat eigentijdse muziek inmiddels zover naar de achtergrond is gedrongen in orgelland dat veel organisten niet eens meer weten dat dat óók kan: eens een keer niet oude muziek spelen. Doe maar gewoon, dan doe je gek genoeg? Wat mij betreft keren we dat om. Al was het maar bij wijze van tegengas.
Om meteen de daad bij het woord te voegen, is dit stukje gewijd aan de site gewijd aan het Cage-project in Halberstadt. In het Duitse stadje is in de speciaal voor dat doel vrijgemaakte Burchardikirche op een speciaal door Gerald Woehl gemaakt orgel op 5 september het stuk ORGAN2/ASLSP voortgezet, en wel met het aanzetten van de windmotor. Voortgezet? Ja, het stuk zal namelijk maar liefst 639 jaar duren, en het was eigenlijk al begonnen in 1999. Omdat Cage aan het begin een paar jaar rust voorschrijft was dat geen probleem.
Cage wil met het stuk ‘onderzoeken’, zoals dat heet, hoe langzaam zo langzaam mogelijk is: ASLSP staat voor ‘As slow as possible’. De compositie is op piano relatief snel afgelopen, omdat de tonen bij dat instrument uitsterven, zodat de volgende toon kan worden ingezet. Bij een orgel is bij doorlopende windvoorziening de toon oneindig, vandaar de eindeloze duur van de orgelversie. De duur van 639 jaar is gekozen omdat het in 2000 precies zolang geleden was dat het beroemde blokwerkorgel in Halberstadt, beschreven door Praetorius, werd gebouwd. Cage heeft het tempo van het stuk bepaald door verticale lijnen in de partituur aan te brengen. Elke lijn sluit een jaar af. De duur moet overigens geteld worden vanaf 1999: er zijn enkele ‘maten’ rust voordat het eerste akkoord klinkt. Dat zal gebeuren op 5 januari 2003, ‘toevallig’ de 89ste verjaardag van Cage.
Het bestuur van de stichting die het project heeft gerealiseerd, telt twaalf leden. Onder hen behalve orgelmaker Woehl ook Christoph Bossert en Hans-Ola Ericsson Op de site is onder meer het eerste systeem van het werk te zien. Het bestrijkt de periode 1999-2037.
Hans Fidom fidom@bart.nl
Het adres van de Cage-site: www.john-cage.halberstadt.de