Artikelen
| Albert Clement |
 |
Felix
Mendelssohn Bartholdy en het koraal. Deel 1: In het
voetspoor van Johann Sebastian Bach Het ORGEL 105 (2009), nr. 6, 34-43 [samenvatting] |
Tot op heden is er nauwelijks aandacht
bestaat aan de omgang van Mendelssohn Bartholdy met het lutherse
koraal. Al in Mendelssohns jeugd ontstond belangstelling voor Johann
Sebastian Bach en – daarmee onlosmakelijk verbonden – het lutherse
koraal. Een markant gebeurtenis in dit verband was de uitvoering van
Bachs Matthäus-Passion in 1829. Mendelssohn liet bepaalde koralen
uit deze passion weg en het is de vraag of hij dit uitsluitend deed
om religieuze redenen. Mogelijk deed hij dit om Bachs passie te
conformeren aan de ideeënwereld en het verwachtingspatroon van de
vroeg-negentiende-eeuwse luisteraar. Door de coupures en de
benadrukking van de dramatische aspecten van het passieverhaal in
Bachs werk wist hij het publiek te overtuigen.
Evenals in Bachs oeuvre speelt het lutherse koraal in het oeuvre van
Mendelssohn een belangrijke rol. Niet alleen in zijn orgelwerken
maar ook in andere composities gebruikt Mendelssohn regelmatig
koralen die men ook tegenkomt in Bachs oeuvre. Minstens zo tekenend
als de keuze van deze koralen is de wijze waarop Mendelssohn er
compositorisch mee omgaat. Daaruit spreekt namelijk – evenals bij
Bach – een werkelijk uitstekend begrip van de theologische
achtergronden van de koralen. Dat geldt zowel voor de uitgekiende
selectie van bepaalde strofen binnen een bepaalde context.
Mendelssohn door Carl Begas op 12 jarige leeftijd
Bach-Denkmal Mendelssohn te Leipzig