| Peter van Dijk | De liturgische functie van Buxtehudes orgelwerken Het ORGEL 104 (2008), nr. 1, xx-xx [samenvatting] |
Veel organisten in grote Noord-Duitse stadskerken improviseerden in de
diensten, maar ten behoeve van niet-improviserende orgenisten werden
composities ook op schrift gesteld. Er is weinig met zekerheid te
zeggen over de relatie tussen Buxtehudes improvisaties en zijn
uitgeschreven composities. Dat Buxtehudes orgelwerken (mede) voor
liturgisch gebruik bedoeld zijn, is vrijwel onomstreden. Er bestaat
echter onenigheid over de vraag hoe de composities binnen de liturgie
gebruikt zijn. Op basis van gegevens uit kerkorden en twee orden van
dienst uit Hamburg 1607 en Danzig 1705 kan vermoed worden dat
niet-koraalgebonden muziek als postludia van de dienst gebruikt is. Het
is de vraag of Buxtehudes koraalbewerkingen functioneerden als
voorspelen; ze kunnen ook als orgelverzen in een alternatim-praktijk
gefungeerd hebben. De grote koraalfantasieën kunnnen geklonken
hebben tussen de evangelielezing en de preek. Ook zouden ze gebruikt
kunnen zijn als musica sub communione, maar de aan de composities ten
grondslag liggende koralen zijn zelden specifiek communieliederen. Er
bestaat geen bron waaruit blijkt dat de koraalfantasieën in de
Abendmusiken gespeeld zijn.