Peter van Dijk

Het Van Hagerbeer-orgel in de Pieterskerk te Leiden het ORGEL 96 (2000), nr. 1, 18-26 [samenvatting]

In november 1998 werd het gerestaureerde Van Hagerbeer-orgel in de Pieterskerk te Leiden weer in gebruik genomen. Het oudste pijpwerk van het orgel dateert uit circa 1446. Verder is er materiaal bewaard gebleven van met name Jan van Covelens (1518), Jan Jacobsz van Lin (1629) en Galtus en Germer van Hagerbeer (1643). De broers Van Hagerbeer maakten een nieuwe hoofdkast, de rugwerkkast van Van Lin bleef behouden. Na werkzaamheden door de broers Lohman (1847) en Van Leeuwen & Zn. in 1946 was het orgel aanzienlijk veranderd. In 1975-1982 werd de Pieterskerk gerestaureerd. Jan van Biezen en Hans van Nieuwkoop ontwikkelden in 1986 een restauratieplan op basis van historisch onderzoek voor het orgel. Na een symposium in 1988 en het aantreden van Koos van de Linde als derde adviseur, koos men ervoor de situatie in 1643 te reconstrueren. Enkele toevoegingen uit latere tijd van Duyschot (rond 1691) en van Assendelft (1744) konden gespaard blijven. Verschueren Orgelbouw restaureerde het orgel in 1994-1998 af. Opmerkelijk zijn de compromisloze middentoonstemming, de omvang van het Hoofdwerk (af contra F) en sensible windvoorziening. Het orgel klinkt majesteitelijk. Elke grondstem vertegenwoordigd ook alleen een fascinerende klankwereld, registraties volgens 16de-/17de-eeuwse receptuur klinken buitengewoon goed.