Artikelen

 

 

Hans Fidom
Sicco Steendam
Wim Winters
Orgelbouw na 2000 (II)
Het ORGEL 95 (1999), nr. 6, 33-39 [samenvatting]

In het ORGEL 1999/5 publiceerde Wietse Meinardi een artikel waarin hij de historiserende orgelbouw bekritiseert; er zou gestreefd moeten worden naar orgels die voor een breed repertoire geschikt zijn door net als Arp Schnitger en andere oude orgelmakers de eigen stijl als uitgangspunt te nemen. Hans Fidom, Sicco Steendam en Wim Winters reageren op dit artikel Hans Fidom, hoofdredacteur van het ORGEL, stelt dat de redenering van Meinardi niet compleet is: de wereldbeschouwelijke verschillen tussen toen en nu zijn door Meinardi niet onderzocht. Zo'n onderzoek had duidelijk kunnen maken dat Meinardi's idee niet haalbaar is. Volgens Fidom is het ook onwenselijk: de historiserende orgelbouw hoort juist als geen ander bij onze postmoderne tijd. Dat hoeft voor hem evenwel niet te betekenen dat vernieuwende experimenten met wantrouwen moeten worden benaderd; voorwaarden zijn dat hun kwaliteit die van de historiserende orgelbouw evenaart en dat zij dienen te corresponderen met ontwikkelingen op andere gebieden van de cultuur. Orgelbouwer Sicco Steendam gaat in op Meinardi's impliciete vraag of de orgelbouw toekomst heeft. Hij pleit voor een professionalisering van de kerk, met name met betrekking tot het financieel beheer. Van organisten zou minimaal geëist moeten worden les te nemen bij een vakorganist. Conservatoria dienen daarom hun lessenpakket uit te breiden, met aandacht voor communicatietechnieken en management. Met betrekking tot de orgelbouw vindt Steendam dat er nog veel te leren valt van de bouwwijzen van orgelmakers uit het verleden. Een interessant experiment lijkt Steendam het ontwikkelen van een hedendaags concertorgel. Organist Wim Winters verdedigt de historiserende orgelbouw eveneens. Ook hij stelt dat het leren van oude orgelbouwmeesters nog lang niet beëindigd is. Nieuwe richtingen inslaan is alleen mogelijk wanneer er aansluiting is gezocht bij de kwaliteit van voorgaande eeuwen. Wel betwijfelt Winters of het wenselijk is om het orgel verder te ontwikkelen. De muzikant dient creatief met het instrument om te gaan, het instrument moet niet aangepast worden aan de muzikant.

 

2000-1.jpg (25542 bytes) Eén van de meest opvallende experimenten in de orgelbouw tot nu toe dateert alweer uit 1986, toen het Walcker-orgel in de St.-Peterskirche te Sinzig werd opgeleverd. het was uitgerust met allerlei nieuw ontwikkelde speelhulpen (zoals Mixturensetzer) en registers (zoals enharmonische aliquoten). Ook werd de vormgeving en in deling van de speeltafelopnieuw doordacht: zo kwamen de manubriën van de vrije combinaties op een draaibord links van van de manualen, zodat een registrant ze eenvoudig kon bedienen zonder de organist in de weg te hoeven zitten. Het experiment leidde niet tot een nieuwe richting in de orgelbouw.